روزه ندارند ، و به حاجيان از آنان كه حج نكنند ، و [ به ] ( 1 ) مجاهدان از آنان كه جهاد نكنند . و اگر مردم همهء جمع شوند . بر ترك اين اشياء كه قواعد دين است ، خداى تعالى يك ساعت مهلت ندهد ايشان را . آنگه رسول - صلَّى اللَّه عليه و آله - اين آيت را ( 2 ) بخواند : * ( وَلَوْ لا دَفْعُ اللَّه النَّاسَ بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ . ) * و رسول - عليه السّلام - گفت : لو لا عباد اللَّه ركّع و صبية رضّع و بهائم رتّع لصبّ عليكم العذاب صبّا ، اگر نه آنستى كه خداى را بندگانى هستند راكع ، و كودكانى شير خواره ، و بهايمى چرنده ( 3 ) ، عذاب بر شما ريختندى ريختنى . بارع جرجانى اين معنى برگرفت و نظم كرد : لو لا عباد للاله ركّع و صبية من اليتامى رضّع و مهملات فى الفلات رتّع صبّ عليكم العذاب الأوجع محمّد بن المنكدر روايت كند از جابر بن عبد اللَّه انصارى كه رسول - صلَّى اللَّه عليه و آله - گفت : خداى تعالى به صلاح ( 4 ) مسلمانان ( 5 ) فرزندانشان ( 6 ) را به صلاح دارد ، و فرزند [ زاد ] ( 7 ) گانش را و اهل سرايش را ، و آن سراها ( 8 ) كه پيرامن او باشد ، اين ( 9 ) در حفظ و نگاهداشت خداى تعالى باشند تا او در ميان ايشان باشد . قتاده گفت [ خداى تعالى ] ( 10 ) : به كافر مؤمن را ابتلا كند ، و به مؤمن كافر را ابتلا كند ، و به مؤمن كافر را در عافيت دارد . عبد اللَّه عمر گفت از رسول - صلَّى اللَّه عليه و آله - شنيدم كه خداى تعالى به بركت بنده صالح بلا را از صد همسايه ( 11 ) بگرداند . آنگاه عبد اللَّه عمر اين آيهء بخواند : * ( وَلكِنَّ اللَّه ذُو فَضْلٍ عَلَى الْعالَمِينَ ) * ، و خداى تعالى ( 12 ) خداوند فضل و كرم و رحمت است بر جهانيان ، آنان كه مستحقّاند و آنان كه مستحقّ نه‌اند ، از آن جا كه رحمت او واسع است بر مؤمن و كافر و برّ و فاجر .

--> ( 10 - 7 - 1 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد . ( 2 ) . همهء نسخه بدلها بجز مر : ندارد . ( 3 ) . لب : چرانده . ( 4 ) . مج ، وز ، آج مرد . ( 5 ) . مج ، وز ، دب ، آج ، لب ، مر : مسلمان . ( 6 ) . همهء نسخه بدلها : فرزندانش . ( 8 ) . همهء نسخه بدلها : سراييا . ( 9 ) . مر : ندارد ، مج ، وز ، دب ، آج ، لب ، فق : ايشان . ( 11 ) . مج ، وز او . ( 12 ) . همهء نسخه بدلها بجز مب : خداى عزّ و جلّ .